Gjuha Shqipe

Gjithçka rreth gjuhës shqipe: origjina, dialektet, gramatika dhe pasuria e saj, një nga gjuhët më të vjetra dhe unike të Evropës.

Roli i teknologjisë dhe inteligjences artificiale në arsimin modern

Teknologjia ka ndryshuar mënyrën se si zhvillohet mësimi dhe si përkthehen përmbajtjet nga një gjuhë në tjetrën. Pajisjet inteligjente, platformat online dhe sistemet e mbështetura nga inteligjenca artificiale janë bërë pjesë e shkollës, universitetit dhe punës profesionale. Ato e kanë bërë informac...

10/07/2026

Roli i dialekteve në letërsi (1995–2024)

Gjatë tri dekadave të fundit, dialektet kanë fituar një prani më të dukshme në letërsinë dhe kinematografinë shqiptare. Autorë e regjisorë po i përdorin të folmet krahinore jo thjesht si zbukurim, por si pjesë të identitetit të personazheve dhe të mjedisit ku zhvillohet ngjarja. Në këtë mënyrë, gjuh...

10/07/2026

Drejtshkrimi në tranzicionin mediatik (1990–2000)

Në fund të viteve 1980, hapësira mediatike shqiptare mbetej nën kontrollin e plotë të shtetit. Radioja, televizioni dhe shtypi përdornin një ligjërim të rregulluar, por të kufizuar nga modeli ideologjik i kohës. Ndryshimet politike të fillimit të viteve 1990 e përmbysën këtë sistem. Liria e shprehje...

10/07/2026

Kongresi i Drejtshkrimit dhe standardizimi i shqipes (1972)

Në nëntor 1972, Tirana u bë qendra e një vendimi që do të ndikonte për dekada në arsimin, botimet dhe komunikimin publik shqiptar. Nga 20 deri më 25 nëntor, gjuhëtarë, shkrimtarë, mësues, pedagogë dhe përfaqësues të institucioneve kulturore u mblodhën në Kongresin e Drejtshkrimit të Gjuhës Shqipe. S...

10/07/2026

Themelimi i Institutit të Gjuhësisë (1940–1960)

Në historinë e studimeve shqiptare, krijimi i Institutit të Gjuhësisë dhe të Letërsisë përfaqëson kalimin nga puna individuale e studiuesve drejt kërkimit të organizuar shkencor. Përpara ngritjes së tij, hulumtimet për shqipen, dialektet, tekstet e vjetra dhe trashëgiminë letrare zhvilloheshin kryes...

10/07/2026

Nga abetarja te vetëdija kombëtare në arsim (1920–1939)

Pas krijimit të shtetit shqiptar, arsimi u shfaq si një nga nevojat më urgjente të vendit. Në fillim të viteve 1920, Shqipëria kishte pak shkolla, mungesë mësuesish të përgatitur dhe një infrastrukturë të dobët, sidomos në zonat rurale. Shumë fëmijë nuk kishin mundësi të ndiqnin mësimet, ndërsa teks...

10/07/2026

Përdorimi zyrtar i gjuhës shqipe gjatë pavarësisë (1912)

Në fillim të shekullit XX, gjuha shqipe po kalonte nga përdorimi kryesisht kulturor dhe atdhetar drejt një roli më të gjerë në jetën publike. Për dekada, shkrimtarë, mësues, klerikë dhe veprimtarë kishin punuar për botimin e librave, hapjen e shkollave dhe përhapjen e shkrimit shqip. Megjithatë, mun...

10/07/2026

Kongresi i Manastirit dhe unifikimi i alfabetit shqip (1908)

Në fillim të shekullit XX, shqiptarët jetonin ende brenda Perandorisë Osmane, të ndarë në vilajete dhe pa institucione të përbashkëta shtetërore. Megjithatë, lëvizja kombëtare kishte hyrë në një fazë më të organizuar. Shkollat, klubet patriotike, botimet dhe veprimtaria e kolonive jashtë trojeve shq...

10/07/2026