Himni Kombëtar i Shqipërisë, i njohur gjerësisht si “Himni i Flamurit”, mbetet një nga simbolet më të forta të shtetit shqiptar. Ai nuk lindi si një vepër zyrtare e porositur nga institucione shtetërore, por si një këngë patriotike që u përhap në një kohë kur shqiptarët po kërkonin të shprehnin hapur idenë e lirisë, të bashkimit dhe të vetëvendosjes.
Në fillim të shekullit XX, lëvizja kombëtare shqiptare kishte hyrë në një fazë vendimtare. Shoqëritë kulturore, gazetat dhe kolonitë shqiptare jashtë vendit po luanin një rol të rëndësishëm në ruajtjen e gjuhës, në forcimin e ndërgjegjes kombëtare dhe në përgatitjen shpirtërore të popullit për pavarësi. Në këtë atmosferë u krijua edhe kënga që më vonë do të shndërrohej në himnin e vendit.
Asdreni dhe vargjet e betimit kombëtar
Autori i tekstit ishte Aleksandër Stavre Drenova, i njohur me emrin letrar Asdreni. Ai ishte një nga figurat e rëndësishme të letërsisë patriotike shqiptare dhe pjesë e mjedisit intelektual që vepronte në diasporë. Poema e tij, e njohur fillimisht si “Betimi mbi Flamur”, u shkrua në vitin 1912 në Bukuresht, në një prej qendrave më aktive të shqiptarëve jashtë atdheut.
Vargjet nuk janë një përshkrim i thjeshtë i flamurit. Ato ndërtohen si një zotim publik, ku flamuri kuq e zi shfaqet si shenjë bashkimi, nderi dhe sakrifice. Në qendër të tekstit është ideja se liria nuk fitohet pa qëndresë dhe se atdheu kërkon besë, guxim dhe përkushtim. Kjo e bëri këngën të kuptueshme dhe të pranueshme për shqiptarët e kohës, sepse ajo fliste me gjuhën e idealeve që po lëviznin shoqërinë shqiptare drejt pavarësisë.
Melodia rumune që u bë pjesë e kujtesës shqiptare
Muzika e himnit nuk ishte krijuar posaçërisht për Shqipërinë. Ajo lidhet me kompozitorin rumun Ciprian Porumbescu dhe me këngën patriotike “Pe-al nostru steag e scris unire”. Për shqiptarët e Bukureshtit, kjo melodi u kthye në një urë kulturore. Kori i Shoqërisë së Shqiptarëve të Bukureshtit e këndoi poezinë e Asdrenit mbi këtë muzikë dhe prej andej kënga nisi rrugën e saj drejt Shqipërisë.
Roli i komunitetit shqiptar në Rumani ishte thelbësor. Ai nuk ishte vetëm një grup emigrantësh, por një vatër e rëndësishme politike, kulturore dhe atdhetare. Nëpërmjet këtij mjedisi, kënga u përcoll në Shqipëri dhe u mësua nga grupi koral i Korçës. Më pas ajo u këndua në Vlorë në ditën e Shpalljes së Pavarësisë, më 28 nëntor 1912, duke u lidhur përgjithmonë me momentin themelor të shtetit shqiptar.
Nga këngë patriotike në simbol shtetëror
Pas Pavarësisë, “Himni i Flamurit” u përhap gjithnjë e më shumë dhe mori vendin e një simboli solemn në jetën publike shqiptare. Ai u këndua në ceremoni, në përkujtime, në ngjarje shtetërore dhe në momente kur flamuri kombëtar vendosej në qendër të nderimit. Me kalimin e viteve, kënga nuk u perceptua më vetëm si pjesë e trashëgimisë së Rilindjes, por si një shenjë zyrtare e identitetit të Republikës së Shqipërisë.
Forca e himnit qëndron te thjeshtësia e mesazhit. Ai nuk mbështetet te lavdërimi i një figure të vetme, por te besimi kolektiv te flamuri, atdheu dhe qëndresa. Për këtë arsye, edhe pas më shumë se një shekulli, vargjet e tij ruajnë peshën emocionale në stadiume, shkolla, ceremoni zyrtare dhe përvjetorë kombëtarë.
Teskti
Rreth flamurit të përbashkuar
Me një dëshir’ e një qëllim,
Të gjith’ atij duk’ ju betuar
Të lidhim besën për shpëtim.
Prej lufte veç ai largohet
Që është lindur tradhëtor,
Kush është burrë nuk friksohet,
Po vdes, po vdes si një dëshmor!
Në dorë armët do t’i mbajmë
Mbrojmë atdhenë më çdo kënd,
Të drejtat tona ne s’i ndajmë;
Këtu armiqtë s’kanë vend.
Se Zoti vetë e tha me gojë
Që kombet shuhen përmbi dhe,
Po Shqipëria do të rrojë;
Për të, për të luftojmë ne!
O flamur, flamur, shenj’ e shenjtë,
Te ty betohemi këtu,
Për Shqipërin’ atdhen’ e shtrenjtë,
Për nder edhe lavdimn’ e tu.
Trim, burrë quhet dhe nderohet
Atdheut kush iu bë theror,
Për jet’ ai do të kujtohet
Mbi dhe, nën dhe si një shenjtor!