Kanceri i zorrës së hollë është një sëmundje e rrallë që zhvillohet në segmentin e aparatit tretës që lidh stomakun me zorrën e trashë. Ky organ ndahet në duoden, jejunum dhe ileum dhe ka rol të rëndësishëm në tretjen dhe përthithjen e lëndëve ushqyese. Megjithëse përbën pjesën më të gjatë të traktit gastrointestinal, tumoret malinje në këtë zonë janë shumë më pak të zakonshme se ato të stomakut ose zorrës së trashë.
Termi përfshin disa sëmundje me sjellje të ndryshme. Adenokarcinoma nis në qelizat gjëndrore të mukozës dhe gjendet shpesh në duoden. Tumoret neuroendokrine zhvillohen nga qeliza që prodhojnë hormone, ndërsa tumoret stromale gastrointestinale lindin në indet mbështetëse të murit të zorrës. Në këtë organ mund të shfaqen gjithashtu limfoma dhe lloje të rralla sarkomash. Përcaktimi i tipit është vendimtar, sepse trajtimi nuk është i njëjtë për të gjitha format.
Simptomat mund të shfaqen me vonesë
Në fazat e para, masa mund të mos shkaktojë shqetësime të dallueshme. Dhimbja ose ngërçet në pjesën e mesme të barkut janë ndër shenjat më të shpeshta. Ato mund të shfaqen me ndërprerje, të shtohen pas ushqimit dhe të shoqërohen me të përziera, fryrje ose të vjella.
Rritja e tumorit mund të ngadalësojë kalimin e ushqimit dhe, në raste të avancuara, të bllokojë plotësisht zorrën. Kjo gjendje jep dhimbje të forta, zmadhim të barkut, të vjella dhe pamundësi për të nxjerrë jashtëqitje ose gazra. Gjakderdhja e ngadaltë mund të shkaktojë anemi, dobësi, marramendje dhe lodhje, ndërsa feçet mund të marrin ngjyrë shumë të errët.
Rënia në peshë pa përpjekje dhe humbja e oreksit kërkojnë gjithashtu vëmendje. Tumoret pranë kanalit biliar mund të pengojnë rrjedhjen e tëmthit dhe të shkaktojnë verdhëz, urinë të errët dhe kruarje. Dhimbja e papritur shumë e fortë mund të tregojë shpim të murit të zorrës dhe kërkon ndihmë urgjente.
Faktorët që lidhen me rrezik më të lartë
Shumica e pacientëve nuk kanë një shkak të vetëm të identifikueshëm. Rreziku rritet me moshën dhe mund të jetë më i lartë te personat me sëmundjen e Crohn-it, veçanërisht kur inflamacioni prek ileumin për shumë vite. Sëmundja celiake lidhet me rritje të mundësisë për disa tumore të zorrës, përfshirë adenokarcinomën dhe një formë të veçantë limfome.
Rëndësi kanë edhe sindromat e trashëguara, si polipoza adenomatoze familjare, sindroma Lynch dhe Peutz-Jeghers. Historia personale e kancerit të zorrës së trashë mund ta shtojë rrezikun. Duhanpirja, alkooli dhe një mënyrë ushqyerjeje e pasur me mish të përpunuar janë studiuar si faktorë të mundshëm, por lidhja nuk është aq e qartë sa për disa tumore të tjera.
Nuk ekziston depistim rutinë për popullatën e përgjithshme. Personat me sindroma gjenetike ose sëmundje të caktuara kronike ndiqen sipas një programi individual të përcaktuar nga specialisti.
Si vendoset diagnoza
Kontrolli nis me historinë mjekësore, ekzaminimin e barkut dhe analizat e gjakut. Hemograma mund të zbulojë anemi, ndërsa testet e mëlçisë ndihmojnë kur dyshohet për bllokim biliar ose përhapje të sëmundjes. Markuesit tumoralë mund të përdoren si informacion plotësues, por nuk e konfirmojnë diagnozën të vetëm.
Tomografia e kompjuterizuar dhe rezonanca magnetike tregojnë vendndodhjen e masës, përmasat, nyjet limfatike dhe organet përreth. Ekzaminime të posaçme, si enterografia me tomografi ose rezonancë, japin pamje më të hollësishme të zorrës së hollë. Endoskopia e sipërme përdoret për duodenin, ndërsa enteroskopia mund të arrijë segmente më të thella dhe të marrë biopsi.
Kapsula me kamerë ndihmon në vëzhgimin e sipërfaqes së brendshme, por nuk merret mostër indi dhe mund të mos jetë e përshtatshme kur dyshohet bllokim. Diagnoza përfundimtare kërkon zakonisht analizën mikroskopike të biopsisë. Pas kësaj përcaktohet faza dhe, kur nevojitet, kryhen teste molekulare.
Trajtimi përshtatet me llojin dhe fazën
Kirurgjia është trajtimi kryesor kur tumori mund të hiqet plotësisht. Zakonisht largohet segmenti i prekur, një pjesë e indit të shëndetshëm dhe nyjet limfatike pranë tij. Për masa në duoden mund të nevojitet procedura Whipple, ndërsa për tumoret në jejunum ose ileum kryhet më shpesh heqje segmentare.
Kimioterapia mund të jepet pas operacionit, para ndërhyrjes ose për sëmundje të përhapur. Radioterapia përdoret në situata të përzgjedhura. Analiza e tumorit mund të zbulojë ndryshime që lejojnë terapi të synuara. Imunoterapia mund të jetë mundësi për disa adenokarcinoma të avancuara me paqëndrueshmëri të lartë mikrosatelitore ose dëmtim të sistemit të riparimit të ADN-së.
Tumoret neuroendokrine, limfomat dhe tumoret stromale kërkojnë protokolle të veçanta. Kur sëmundja nuk mund të hiqet, ndërhyrjet paliative mund të zhbllokojnë zorrën, të kontrollojnë dhimbjen dhe të ruajnë ushqyerjen. Ndjekja pas trajtimit përfshin kontrolle klinike dhe imazheri për të zbuluar rikthimin ose komplikimet.