Astronomi

Planetet e sistemit tonë diellor dhe veçoritë e tyre

Sistemi ynë diellor përmban tetë planete që lëvizin rreth Diellit në orbita eliptike. Ata ndryshojnë ndjeshëm në madhësi, përbërje, temperaturë dhe numër satelitësh natyrorë. Katër botët më të afërta me yllin tonë janë shkëmbore, ndërsa katër të tjerat janë gjigantë gazorë ose të akullt. Kjo ndarje...

16/07/2026

Dielli, ylli në qendër të Sistemit Diellor

Dielli është ylli në qendër të Sistemit Diellor dhe burimi kryesor i energjisë për Tokën. Graviteti i tij mban planetët, planetët xhuxh, asteroidët dhe kometat në orbitë, ndërsa rrezatimi që lëshon ndikon në klimë, fotosintezë dhe pothuajse çdo proces që mbështet jetën. Edhe pse nga Toka duket si...

16/07/2026

Çfarë është Sistemi Diellor dhe si u formua?

Sistemi Diellor është zona kozmike ku ndodhet Toka. Ai përfshin Diellin, tetë planetë, pesë planetë xhuxh të njohur zyrtarisht, qindra hëna dhe një numër të madh asteroidësh, kometash e trupash më të vegjël. Të gjitha këto objekte lidhen nga graviteti i yllit qendror, i cili përmban pjesën dërrmuese...

16/07/2026

Rrezatimi kozmik dhe ndikimi në Tokë

Rrezatimi kozmik është një rrjedhë grimcash me energji të lartë që mbërrijnë në Tokë nga Dielli, Rruga e Qumështit dhe hapësira përtej galaktikës sonë. Emri mund të krijojë përshtypjen se bëhet fjalë vetëm për valë elektromagnetike, por pjesa dërrmuese përbëhet nga grimca të ngarkuara. Rreth 89 për...

15/07/2026

Supernovat, ja si formohen

Supernovat janë ndër shpërthimet më të fuqishme të universit dhe shënojnë fundin dramatik të disa yjeve. Për një periudhë të shkurtër, një supernovë mund të shkëlqejë sa miliarda diej dhe të bëhet më e ndritshme se galaktika ku ndodhet. Pas dritës së jashtëzakonshme fshihet një proces fizik që...

15/07/2026

Yjet nga lindja deri në shuarje

Yjet janë motorët e dukshëm të universit. Brenda tyre, materia shndërrohet përmes bashkimit bërthamor, duke prodhuar dritë, nxehtësi dhe elemente që më vonë bëhen pjesë e planetëve, atmosferave dhe organizmave të gjallë. Megjithëse në qiell duken të pandryshueshëm, këta trupa kalojnë një evolucion...

15/07/2026

Vrimat e zeza: Llojet, struktura dhe graviteti

Vrimat e zeza janë ndër objektet më të skajshme të universit. Ato përmbajnë një sasi të madhe mase të përqendruar në një hapësirë jashtëzakonisht të vogël, duke krijuar një fushë gravitacionale aq të fuqishme sa, pasi kalohet një kufi i caktuar, as drita nuk mund të largohet. Megjithëse nuk shihen...

15/07/2026

Galaktikat dhe struktura e tyre

Galaktikat janë sisteme të mëdha kozmike, të mbajtura së bashku nga graviteti dhe të përbëra nga yje, gaz, pluhur, mbetje yjore dhe materie e errët. Ato mund të përmbajnë nga disa qindra mijëra deri në mijëra miliarda yje, ndërsa përmasat dhe pamja ndryshojnë ndjeshëm nga njëra te tjetra. Sistemi...

15/07/2026

Misteri i energjisë së errët në hapësirë

Energjia e errët është emri që shkencëtarët i kanë dhënë dukurisë së panjohur që po përshpejton zgjerimin e universit. Ajo nuk është parë drejtpërdrejt dhe nuk dihet nëse përfaqëson një formë të veçantë energjie, një veti të vetë hapësirës apo një shenjë se kuptimi aktual i gravitetit është i...

15/07/2026

Materia e errët: Misteri që formëson universin

Materia e errët është një nga përbërësit më të rëndësishëm dhe më pak të kuptuar të universit. Ajo nuk lëshon, nuk përthith dhe nuk pasqyron dritë, ndaj nuk mund të fotografohet drejtpërdrejt me teleskopë. Prania e saj zbulohet përmes gravitetit: yjet lëvizin, galaktikat qëndrojnë të lidhura dhe...

15/07/2026