Aritmia është një çrregullim i ritmit të zemrës, ku rrahjet mund të bëhen tepër të shpejta, shumë të ngadalta ose të parregullta. Shkaku lidhet me mënyrën se si krijohen dhe përhapen sinjalet elektrike që koordinojnë tkurrjen e muskulit kardiak. Disa episode janë të shkurtra dhe pa pasoja, ndërsa të tjera mund të ndikojnë në qarkullimin e gjakut dhe të rrisin rrezikun për komplikime serioze. Rëndësia klinike varet jo vetëm nga shpejtësia e pulsit, por edhe nga lloji, kohëzgjatja dhe gjendja e përgjithshme e pacientit.
Si kontrollohet ritmi i zemrës
Në kushte normale, impulsi elektrik nis në nyjën sinoatriale, e cila vepron si stimuluesi natyror i zemrës. Sinjali përhapet nëpër atriume, kalon në nyjën atrioventrikulare dhe më pas arrin në barkushe. Kur ky sistem krijon impulse jashtë ritmit të zakonshëm, kur sinjalet bllokohen ose kur një zonë tjetër fillon të udhëheqë rrahjet, mund të zhvillohet një çrregullim ritmi.
Tek të rriturit, një frekuencë në pushim mbi 100 rrahje në minutë quhet zakonisht takikardi, ndërsa nën 60 rrahje në minutë quhet bradikardi. Megjithatë, një puls i ulët nuk është domosdoshmërisht patologjik; sportistët e stërvitur, për shembull, mund të kenë ritëm të ngadaltë pa simptoma.
Llojet më të zakonshme të aritmive
Fibrilacioni atrial është një nga format më të zakonshme dhe karakterizohet nga aktivitet elektrik i çrregullt në dhomat e sipërme të zemrës. Ai ka rëndësi të veçantë sepse mund të favorizojë formimin e mpiksjeve dhe të rrisë rrezikun për goditje në tru.
Takikarditë supraventrikulare fillojnë mbi barkushe dhe shpesh japin episode të papritura me puls të shpejtë. Ekzistojnë gjithashtu ekstrasistola, të cilat perceptohen si një rrahje e kapërcyer ose më e fortë se zakonisht. Në anën tjetër, fibrilacioni ventrikular është një emergjencë kërcënuese për jetën, sepse barkushet nuk pompojnë më gjakun në mënyrë efektive.
Simptomat mund të ndryshojnë shumë
Palpitacionet janë shenja më e njohur. Personi mund të ndiejë sikur zemra rreh fort, dridhet, përshpejton ose humbet një rrahje. Mund të shfaqen gjithashtu lodhje, dobësi, marramendje, gulçim, djersitje, ndjesi të fikti ose humbje e vetëdijes.
Jo çdo çrregullim jep simptoma. Disa raste zbulohen rastësisht gjatë një kontrolli, elektrokardiograme ose monitorimi me pajisje të veshshme. Nga ana tjetër, dhimbja ose presioni në kraharor, të fikëtit, vështirësia e rëndë në frymëmarrje ose kolapsi kërkojnë vlerësim urgjent.
Çfarë mund ta shkaktojë
Problemet e ritmit mund të lidhen me sëmundje koronare, dëmtime të mëparshme të zemrës, insuficiencë kardiake, hipertension ose ndryshime në strukturën e muskulit kardiak. Çrregullimet e elektroliteve, problemet e tiroides, disa barna dhe substanca stimuluese mund të ndikojnë gjithashtu në aktivitetin elektrik.
Alkooli në sasi të mëdha, duhani, mungesa e gjumit dhe apnea obstruktive e gjumit mund të shtojnë rrezikun te disa persona. Mosha është një tjetër faktor i rëndësishëm, veçanërisht për fibrilacionin atrial. Megjithatë, problemet e ritmit mund të shfaqen edhe te njerëz të rinj dhe te persona pa sëmundje të njohur të zemrës.
Si diagnostikohet aritmia
Elektrokardiograma është një nga ekzaminimet kryesore, pasi regjistron aktivitetin elektrik të zemrës. Nëse episodi nuk kapet gjatë kontrollit, mund të përdoret monitori Holter për regjistrim të vazhdueshëm ose pajisje që monitorojnë ritmin për një periudhë më të gjatë.
Sipas simptomave dhe historisë mjekësore, mjeku mund të kërkojë ekokardiografi, test ushtrimi, analiza gjaku ose studim elektrofiziologjik. Pajisjet inteligjente që regjistrojnë pulsin mund të japin sinjale të dobishme, por një alarm nga ora ose telefoni nuk duhet të konsiderohet diagnozë pa vlerësim profesional.
Trajtimi përshtatet sipas llojit dhe rrezikut
Jo çdo ritëm jonormal kërkon terapi. Vendimi varet nga shkaku, shpeshtësia e episodeve, simptomat dhe rreziku për komplikime. Mund të përdoren barna për kontrollin e frekuencës ose ritmit, ndërsa te disa pacientë nevojiten procedura si kardioversioni elektrik apo ablacioni me kateter.
Në fibrilacionin atrial vlerësohet edhe rreziku i mpiksjeve dhe goditjes në tru. Për pacientët e përshtatshëm mund të përshkruhen antikoagulantë, ndërsa menaxhimi modern përfshin gjithashtu kontrollin e faktorëve shoqërues, të tensionit, peshës, diabetit dhe zakoneve të jetesës.
Kur zemra rreh tepër ngadalë dhe shkakton probleme, mund të vendoset stimulues kardiak. Për persona të zgjedhur me rrezik për aritmi ventrikulare kërcënuese mund të nevojitet defibrilator kardioverter i implantueshëm. Zgjedhja e trajtimit bëhet individualisht dhe kërkon ndjekje periodike, sepse ritmi dhe faktorët e rrezikut mund të ndryshojnë me kalimin e kohës.