Daullja e veshit, e njohur në anatomi si membrana timpanike, është një cipë e hollë që ndan kanalin e jashtëm të dëgjimit nga veshi i mesëm. Ajo shënon kufirin mes dy pjesëve të veshit dhe shërben si pika e parë ku valët zanore kthehen në dridhje. Edhe pse është shumë e imët, kjo strukturë duhet të jetë elastike, e tendosur dhe e mbrojtur, sepse prej lëvizjes së saj nis përcjellja e tingullit drejt veshit të brendshëm.
Membrana ndodhet në fund të kanalit të veshit dhe vendoset pjerrtas, jo drejt përballë hyrjes së tij. Te të rriturit ka formë afërsisht ovale dhe pamje gjysmë të tejdukshme. Sipërfaqja nuk është krejtësisht e sheshtë: ajo tërhiqet lehtë nga brenda në qendër, duke krijuar një pikë të quajtur umbo. Ky pozicion lidhet me dorezën e çekiçit, kockëza e parë e zinxhirit të dëgjimit.
Dy pjesët kryesore të membranës
Daullja ndahet në pars tensa dhe pars flaccida. Pars tensa përbën pjesën më të madhe dhe është zona kryesore që merr pjesë në dridhje. Ajo mbahet në skaje nga një unazë fibroze, e cila fiksohet në një brazdë të kockës temporale. Organizimi i saj i jep rezistencë dhe mundëson që lëvizjet të përcillen me saktësi.
Pars flaccida është një zonë më e vogël në pjesën e sipërme. Ajo ka më pak fibra mbështetëse dhe është më e lirshme se pjesa e tendosur. Ky ndryshim anatomik ka rëndësi gjatë kontrollit të veshit, sepse tërheqjet në këtë zonë mund të lidhen me probleme të ventilimit të veshit të mesëm.
Shtresat që formojnë daullen e veshit
Membrana timpanike ka tri shtresa kryesore. Shtresa e jashtme vazhdon me lëkurën e kanalit të dëgjimit dhe përbëhet nga epitel i hollë. Ajo ndihmon në krijimin e një pengese ndaj mjedisit të jashtëm dhe merr pjesë në pastrimin natyror të sipërfaqes.
Në mes ndodhet shtresa fibroze, e formuar nga fibra kolagjeni me drejtime radiale dhe rrethore. Kjo pjesë i jep membranës forcën mekanike dhe formën e saj. Ajo është më e zhvilluar te pars tensa dhe shumë më e kufizuar te pars flaccida.
Faqja e brendshme mbulohet nga një shtresë mukoze që vazhdon me mukozën e zgavrës së veshit të mesëm. Bashkimi i tri shtresave krijon një strukturë jashtëzakonisht të hollë, por të aftë të reagojë ndaj ndryshimeve shumë të vogla të presionit të ajrit.
Si përcillet tingulli
Valët zanore hyjnë në kanalin e dëgjimit dhe godasin daullen e veshit. Ndryshimet e presionit e bëjnë atë të lëvizë përpara dhe prapa sipas frekuencës dhe fuqisë së tingullit. Këto dridhje kalojnë te çekiçi, i cili është i lidhur drejtpërdrejt me membranën.
Më pas lëvizja vazhdon te kudhra dhe yzengjia, dy kockëzat e tjera të veshit të mesëm. Zinxhiri i tyre e përcjell energjinë mekanike drejt dritares ovale të veshit të brendshëm. Prej andej, lëvizja kalon në lëngjet e koklesë dhe shndërrohet në impulse nervore që truri i interpreton si tinguj.
Për funksionim të rregullt, presioni në të dyja anët duhet të jetë afërsisht i barabartë. Tubi i Eustakut lidh veshin e mesëm me pjesën e pasme të hundës dhe fytit, duke ndihmuar në barazimin e presionit. Ndjesia e bllokimit gjatë fluturimit ose ndryshimeve të lartësisë lidhet me një pabarazi të përkohshme.
Furnizimi me gjak dhe ndjeshmëria
Kjo cipë furnizohet nga degë të vogla arteriale të veshit të jashtëm dhe të mesëm. Inervimi është kompleks. Sipërfaqja e jashtme merr fibra ndijore nga disa nerva të kokës, përfshirë degë të nervit trigeminal dhe vagus, ndërsa ana e brendshme lidhet kryesisht me nervin glosofaringeal.
Përqendrimi i fibrave ndijore e bën zonën shumë të ndjeshme. Prekja me një objekt, ndryshimet e menjëhershme të presionit ose inflamacioni mund të shkaktojnë dhimbje të fortë. Te disa njerëz, stimulimi i kanalit dhe membranës mund të nxisë kollë për shkak të përfshirjes së një dege të nervit vagus.
Mbrojtja dhe rëndësia anatomike
Përveç përcjelljes së zërit, daullja krijon një barrierë fizike që ndihmon në mbrojtjen e veshit të mesëm nga uji, papastërtitë dhe mikroorganizmat. Integriteti i saj është i rëndësishëm për ruajtjen e mjedisit ku lëvizin kockëzat.
Gjatë ekzaminimit me otoskop, mjeku vlerëson ngjyrën, tejdukshmërinë, pozicionin dhe lëvizshmërinë e membranës. Një daulle e shëndetshme zakonisht ka pamje të zbehtë dhe reflekton dritën në mënyrë karakteristike. Fryrja, tërheqja, skuqja, lëngu pas saj ose një çarje mund të ndikojnë në përcjelljen e tingullit. Shumë dëmtime të vogla mund të mbyllen vetë, por rikuperimi varet nga madhësia, vendi dhe shkaku i dëmtimit.