Akupunktura është një praktikë terapeutike që përdor gjilpëra shumë të holla, të vendosura në pika të caktuara të trupit. Ajo e ka origjinën në mjekësinë tradicionale kineze, por sot zbatohet edhe në shërbime të mjekësisë integruese dhe në disa programe rehabilitimi. Qëllimi më i zakonshëm është lehtësimi i dhimbjes, megjithëse trajtimi ofrohet edhe për shqetësime të tjera.
Në praktikën moderne, akupunktura nuk duhet parë si zëvendësim automatik i mjekimit, fizioterapisë, kirurgjisë apo diagnostikimit të nevojshëm. Vlera e saj varet nga problemi shëndetësor, mënyra e aplikimit dhe pritshmëritë e pacientit. Për disa gjendje ka prova se mund të sjellë përmirësim të moderuar; për të tjera, studimet mbeten të kufizuara ose japin rezultate të paqarta.
Si zhvillohet një seancë
Para trajtimit, profesionisti pyet për simptomat, sëmundjet e mëparshme, barnat dhe qëllimin e terapisë. Gjilpërat sterile, zakonisht njëpërdorimëshe, futen në thellësi të ndryshme dhe mund të qëndrojnë në vend për disa minuta. Ato ndonjëherë rrotullohen lehtë ose lidhen me impulse elektrike me intensitet të ulët, teknikë e quajtur elektroakupunkturë.
Shumica e pacientëve ndiejnë vetëm një shpim të lehtë, presion, ngrohtësi ose rëndesë lokale. Numri dhe shpeshtësia e seancave ndryshojnë. Dhimbjet e saposhfaqura mund të kërkojnë një plan më të shkurtër, ndërsa problemet kronike zakonisht vlerësohen pas disa trajtimesh për të parë nëse ka përfitim real.
Si mendohet se ndikon në organizëm
Shpjegimet tradicionale lidhen me ekuilibrin e energjisë nëpër rrugë të caktuara të trupit. Mjekësia bashkëkohore e studion procedurën kryesisht përmes ndikimit mbi nervat, muskujt, indin lidhor dhe sistemet që përpunojnë dhimbjen.
Stimulimi nga gjilpërat mund të aktivizojë sinjale nervore dhe mekanizma që ndryshojnë mënyrën se si truri dhe palca kurrizore e perceptojnë shqetësimin. Mund të përfshihen edhe substanca të prodhuara natyrshëm nga organizmi, si endorfinat. Megjithatë, mekanizmi i plotë nuk është sqaruar dhe një pjesë e efektit mund të lidhet me pritshmëritë, vëmendjen terapeutike dhe ndryshimet mes teknikave.
Për cilat probleme mund të ndihmojë
Përdorimi më i studiuar është menaxhimi i dhimbjeve. Akupunktura mund të ndihmojë disa persona me dhimbje kronike të mesit ose qafës dhe me osteoartrit të gjurit. Përfitimi zakonisht është modest dhe nuk shfaqet njësoj te të gjithë.
Të dhënat sugjerojnë gjithashtu se mund të ulë shpeshtësinë e dhimbjeve të kokës nga tensioni dhe të ndihmojë në parandalimin e migrenës. Në disa raste përdoret për të përzierat pas operacionit ose trajtimeve të caktuara, por duhet të jetë pjesë e një plani të mbikëqyrur mjekësor.
Për ankthin, pagjumësinë, infertilitetin, alergjitë, problemet e tretjes dhe shumë gjendje të tjera, provat nuk janë mjaftueshëm të qëndrueshme për të premtuar rezultat. Një terapi plotësuese mund të përdoret vetëm pasi të jetë sqaruar diagnoza dhe pa ndërprerë trajtimet e përshkruara.
Përfitimi duhet të matet me objektiva konkrete, si ulja e dhimbjes, përmirësimi i lëvizjes ose përdorimi më i rrallë i qetësuesve. Nëse pas një numri të arsyeshëm seancash nuk vërehet ndryshim, plani duhet rishikuar. Vazhdimi pa rezultat vetëm rrit koston dhe mund të shtyjë trajtime më të dobishme.
Efektet anësore dhe rreziqet
Kur kryhet nga një profesionist i trajnuar me gjilpëra sterile, procedura konsiderohet përgjithësisht e sigurt. Efektet më të zakonshme janë mavijosja, gjakderdhja e lehtë, dhimbja në vendin e shpimit, lodhja, marramendja ose përkeqësimi i përkohshëm i simptomave.
Komplikimet serioze janë të rralla, por mund të përfshijnë infeksione, dëmtim nervor ose shpim të një organi. Vendosja shumë thellë e gjilpërës në kraharor mund të shkaktojë pneumotoraks, prandaj trajnimi profesional dhe njohja e anatomisë janë thelbësore.
Personat që përdorin hollues gjaku, kanë çrregullime të koagulimit, imunitet të dobësuar, infeksion të lëkurës ose janë shtatzëna duhet ta njoftojnë praktikuesin. Te elektroakupunktura kërkohet kujdes i veçantë te pacientët me stimulues kardiak ose pajisje të tjera elektronike të implantuara.
Si zgjidhet një shërbim i sigurt
Pacienti duhet të kontrollojë kualifikimet, licencimin dhe përvojën e praktikuesit. Gjilpërat duhet të jenë sterile, njëpërdorimëshe dhe të hapen para seancës. Hapësira duhet të respektojë standardet e higjienës, ndërsa profesionisti duhet të shpjegojë përfitimet e pritshme, rreziqet dhe alternativat.
Premtimet për shërimin e kancerit, diabetit, infeksioneve ose sëmundjeve të tjera serioze vetëm me akupunkturë janë të pabazuara dhe mund të vonojnë kujdesin e domosdoshëm. Nëse pas procedurës shfaqen vështirësi në frymëmarrje, dhimbje e fortë kraharori, temperaturë, skuqje që përhapet ose dobësi e pazakontë, kërkohet vlerësim i menjëhershëm mjekësor.