Akupunktura është një metodë terapeutike me origjinë në mjekësinë tradicionale kineze, e përdorur prej më shumë se dy mijë vjetësh. Ajo bazohet në vendosjen e gjilpërave shumë të holla në pika të caktuara të trupit, me synimin për të ndikuar te dhimbja, tensioni muskulor ose simptoma të tjera. Në praktikën moderne, kjo teknikë përdoret si trajtim plotësues dhe jo si zëvendësim i diagnostikimit apo kujdesit mjekësor.
Si kryhet një seancë
Para trajtimit, profesionisti pyet për historinë shëndetësore, simptomat, barnat që përdoren dhe arsyen e konsultës. Pacienti zakonisht qëndron ulur ose shtrirë, ndërsa gjilpërat vendosen në zona të përzgjedhura sipas problemit që trajtohet. Ato mund të futen vetëm nën lëkurë ose pak më thellë në muskul dhe zakonisht qëndrojnë për disa minuta deri rreth gjysmë ore.
Në disa raste gjilpërat rrotullohen lehtë me dorë. Një variant tjetër është elektroakupunktura, ku përmes tyre kalon një rrymë elektrike shumë e dobët. Ndjesia më e zakonshme është një pickim i shkurtër, rëndesë, ngrohtësi ose dhembje e lehtë. Dhimbja e fortë nuk konsiderohet normale dhe duhet t’i raportohet menjëherë praktikuesit.
Numri i seancave ndryshon sipas gjendjes, kohëzgjatjes së simptomave dhe reagimit individual. Disa njerëz vërejnë ndryshim pas vizitave të para, ndërsa të tjerë nuk përfitojnë edhe pas një cikli të plotë.
Si mendohet se vepron në organizëm
Shpjegimi tradicional lidhet me qarkullimin e energjisë jetësore, të quajtur “Qi”, përgjatë kanaleve të njohura si meridianë. Sipas këtij koncepti, stimulimi i pikave të caktuara ndihmon në rikthimin e ekuilibrit të trupit.
Mjekësia bashkëkohore e shqyrton procedurën kryesisht përmes sistemit nervor. Stimulimi i lëkurës dhe muskujve mund të ndikojë te sinjalet nervore, përpunimi i dhimbjes dhe çlirimi i substancave natyrore me efekt qetësues, përfshirë endorfinat. Mekanizmi nuk është sqaruar plotësisht. Edhe pritshmëritë e pacientit, marrëdhënia me terapistin dhe efekti placebo mund të kontribuojnë në rezultatin e perceptuar.
Për cilat probleme përdoret
Arsyeja më e zakonshme për të kërkuar këtë terapi është dhimbja. Të dhënat më bindëse lidhen me disa forma të dhimbjes kronike, veçanërisht dhimbjen e mesit dhe qafës, shqetësimet nga osteoartriti i gjurit, si dhe dhimbjet e kokës nga tensioni. Te disa persona mund të ndihmojë edhe në uljen e shpeshtësisë së migrenës.
Rezultatet nuk janë të njëjta për çdo diagnozë. Në shumë studime, përmirësimi ka qenë më i dukshëm kur procedura është krahasuar me mungesën e trajtimit, por diferenca ka rezultuar më e vogël kur është krahasuar me një procedurë të simuluar. Kjo tregon se mund të ketë një kombinim mes efektit biologjik dhe faktorëve jo specifikë të trajtimit. Disa udhëzime klinike e përfshijnë si mundësi për menaxhimin e dhimbjes kronike parësore, kur realizohet nga profesionistë me trajnim të përshtatshëm.
Metoda përdoret gjithashtu për të përzierat pas operacionit ose kimioterapisë, dhimbjet muskulore dhe shqetësime të tjera. Megjithatë, për shumë pretendime si trajtimi i infertilitetit, ankthit, pagjumësisë, alergjive apo sëmundjeve të organeve të brendshme, provat mbeten të kufizuara ose të paqëndrueshme. Për këtë arsye nuk duhet të premtohet shërim dhe nuk duhet ndërprerë terapia e përshkruar nga mjeku.
Efektet anësore dhe siguria
Kur kryhet nga një profesionist i trajnuar dhe me gjilpëra sterile njëpërdorimëshe, procedura përgjithësisht ka rrezik të ulët. Efektet më të shpeshta janë mavijosja, gjakosja e lehtë, ndjeshmëria në vendin e shpimit, përgjumja, marramendja ose të përzierat. Zakonisht kalojnë shpejt.
Komplikimet serioze janë të rralla, por mund të përfshijnë infeksion, dëmtim nervor ose shpim të një organi, përfshirë mushkërinë. Rreziku rritet kur gjilpërat nuk janë sterile, vendosen shumë thellë ose përdoren nga persona pa përgatitje të mjaftueshme.
Kujdes i veçantë nevojitet te personat që marrin hollues gjaku, kanë çrregullime të koagulimit, imunitet të dobësuar, infeksion në lëkurë ose alergji ndaj metaleve. Gratë shtatzëna duhet ta njoftojnë praktikuesin, sepse disa pika shmangen gjatë shtatzënisë. Pacientët me stimulues kardiak duhet të kërkojnë këshillë mjekësore përpara elektroakupunkturës.
Si të zgjidhet praktikuesi
Përpara rezervimit duhet kontrolluar formimi profesional, licencimi sipas rregullave vendore dhe përvoja me problemin konkret. Gjilpërat duhet të hapen nga paketimi i mbyllur përpara pacientit dhe të hidhen pas përdorimit. Ambienti duhet të jetë i pastër, ndërsa profesionisti duhet të shpjegojë përfitimet e mundshme, kufizimet, kostot dhe rreziqet. Standardet ndërkombëtare theksojnë rëndësinë e trajnimit, higjienës, vlerësimit të pacientit dhe infrastrukturës së sigurt.
Konsulta me mjekun është e rëndësishme kur dhimbja është e re, e fortë, shoqërohet me temperaturë, dobësi, mpirje, humbje peshe ose simptoma të tjera të pazakonta. Një trajtim plotësues nuk duhet të vonojë zbulimin e një sëmundjeje që kërkon ndërhyrje të drejtpërdrejtë.