Në sipërfaqe, oqeani mund të duket i qetë. Poshtë tij, megjithatë, ekziston një peizazh akustik i mbushur me dridhje, kërcitje, gumëzhima dhe shpërthime që mund të udhëtojnë për mijëra kilometra. Hidrofonët, pajisje që funksionojnë si mikrofonë nënujorë, kanë regjistruar prej dekadash tinguj të prodhuar nga balenat, tërmetet, vullkanet nënujore, anijet dhe lëvizjet e akullit.
Por jo çdo sinjal është identifikuar menjëherë. Disa regjistrime kanë hyrë në historinë e eksplorimit oqeanik pikërisht sepse burimi i tyre ishte i panjohur për vite me radhë. Emra si “Bloop”, “Julia”, “Slow Down” dhe “Upsweep” u kthyen në simbole të mistereve të detit të thellë. Sot, një pjesë e tyre kanë shpjegime bindëse, ndërsa të tjera vazhdojnë të analizohen.
Pse tingulli udhëton kaq larg nën ujë
Uji është një mjedis shumë efikas për përhapjen e valëve zanore. Tingujt me frekuencë të ulët mund të përshkojnë distanca të mëdha, sidomos kur hyjnë në shtresa ku kushtet e temperaturës dhe presionit ndihmojnë që energjia akustike të humbasë më ngadalë.
Kjo është arsyeja pse një ngjarje që ndodh mijëra kilometra larg mund të regjistrohet nga disa hidrofonë. Duke krahasuar kohën kur sinjali arrin në instrumente të ndryshme, studiuesit mund të përafrojnë drejtimin dhe zonën e origjinës. Megjithatë, gjetja e burimit nuk është gjithmonë e thjeshtë. Oqeani është i madh, instrumentet janë të kufizuara dhe shumë procese natyrore prodhojnë modele që mund të duken të pazakonta kur dëgjohen jashtë kontekstit.
Bloop, zhurma që ushqeu imagjinatën
Një nga regjistrimet më të famshme u kap në vitin 1997 në Paqësorin jugor. Sinjali ishte jashtëzakonisht i fuqishëm dhe u regjistrua nga hidrofonë të vendosur shumë larg njëri-tjetrit. Për shkak të karakterit të tij të pazakontë, ai mori emrin “Bloop”.
Për vite me radhë, tingulli u lidh në kulturën popullore me teori për krijesa gjigante të panjohura. Analizat e mëvonshme, megjithatë, treguan një shpjegim shumë më tokësor: modeli akustik përputhej me tërmete akulli, pra çarje dhe thyerje masive të ajsbergëve dhe akullnajave pranë Antarktidës.
Regjistrime të tjera të akullit që çahet kanë prodhuar spektrogramë shumë të ngjashëm. Kjo e ka zhvendosur Bloop-in nga kategoria e mistereve të pazgjidhura në një shembull se sa të fuqishëm mund të jenë proceset natyrore në zonat polare.
Julia dhe Slow Down: gjurmë të ajsbergëve
“Julia” ishte një tjetër sinjal që tërhoqi vëmendjen. Ai u regjistrua në mars të vitit 1999 dhe për një kohë burimi mbeti i paqartë. Interpretimi më i mundshëm sot është se zhurma u krijua nga një ajsberg i madh që preku ose u përplas me fundin e detit pranë Antarktidës.
Një fenomen i ngjashëm lidhet me tingullin e quajtur “Slow Down”, të regjistruar në vitin 1997. Frekuenca e tij zbriste gradualisht gjatë disa minutave, një karakteristikë që përputhet me lëvizjen e një mase të madhe akulli teksa ngadalësohet pasi prek shtratin e detit.
Këto raste tregojnë se akulli nuk është një element i heshtur. Ajsbergët çahen, përplasen, fërkohen me njëri-tjetrin dhe mund të ngecin në fundin e oqeanit. Çdo proces krijon nënshkrime akustike që, në kushte të caktuara, mund të përhapen në distanca të jashtëzakonshme.
Upsweep mbetet një rast më i ndërlikuar
Jo të gjitha regjistrimet kanë marrë një përgjigje përfundimtare. “Upsweep” është një seri tingujsh me frekuencë që ngrihet, e regjistruar që nga fillimi i viteve 1990. Sinjali është aq i fuqishëm sa është kapur në zona të gjera të Paqësorit dhe shfaq një model sezonal, me intensitet që ndryshon gjatë vitit.
Zona e përafërt e origjinës është lidhur me një rajon të Paqësorit jugor ku ka aktivitet vullkanik dhe sizmik nënujor. Kjo ka bërë që një proces gjeologjik të konsiderohet një nga shpjegimet më të mundshme. Megjithatë, burimi i saktë nuk është përcaktuar përfundimisht.
Fakti që sinjali vazhdon të jetë i dallueshëm edhe pas dekadash e bën Upsweep-in veçanërisht interesant. Nuk është thjesht një zhurmë e vetme e kapur rastësisht, por një fenomen që mund të rikthehet dhe të krahasohet me të dhëna të reja.
Jo çdo tingull i çuditshëm vjen nga thellësitë
Një sinjal nënujor mund të ketë shumë origjina. Përveç akullit dhe proceseve gjeologjike, hidrofonët regjistrojnë vokalizimet e gjitarëve detarë, lëvizjen e anijeve, pajisjet kërkimore dhe aktivitetet industriale. Stuhitë mbi sipërfaqe gjithashtu mund të lënë gjurmë të forta në peizazhin akustik.
Kjo e bën identifikimin një proces krahasimi. Studiuesit shohin frekuencën, kohëzgjatjen, ritmin, fuqinë dhe mënyrën se si sinjali arrin në sensorë të ndryshëm. Një tingull që në dëgjim të parë duket i pashpjegueshëm mund të rezultojë më vonë si një fenomen i njohur, sapo të mblidhen regjistrime të mjaftueshme për krahasim.
Misteri vazhdon, por jo domosdoshmërisht në formën e legjendave
Thellësitë oqeanike janë ende shumë më pak të vëzhguara sesa sipërfaqja e planetit. Kjo krijon hapësirë për surpriza, por edhe për keqinterpretime. Një regjistrim i pazakontë nuk është automatikisht provë e një organizmi të panjohur apo e një fenomeni të jashtëzakonshëm.
Historia e Bloop-it tregon pikërisht këtë. Ajo që dikur u perceptua si një enigmë e frikshme rezultoi të ishte shenjë e forcës së akullit në lëvizje. Ndërkohë, Upsweep kujton se jo çdo sinjal është zgjidhur plotësisht.
Hidrofonët modernë po mbledhin gjithnjë e më shumë të dhëna dhe po krijojnë arkiva afatgjata të zhurmave nënujore. Sa më shumë të mësojmë për mënyrën si tingëllojnë tërmetet, akulli, kafshët dhe aktiviteti njerëzor, aq më e lehtë bëhet të dallojmë të zakonshmen nga ajo që vërtet kërkon një shpjegim të ri.