Universi nuk është i heshtur. Radioteleskopët kapin vazhdimisht impulse, shpërthime dhe ritme që vijnë nga yje, galaktika, re gazi dhe sisteme planetare. Disa prej tyre shpjegohen shpejt, ndërsa të tjera kërkojnë vite vëzhgimesh dhe analiza. Deri në vitin 2026, asnjë sinjal nuk është konfirmuar si mesazh nga një qytetërim jashtëtokësor. Megjithatë, kërkimi i origjinës së tyre ka ndihmuar në zbulimin e pulsarëve, magnetarëve dhe proceseve fizike që dikur dukeshin të pamundura.
Pulsarët që u ngatërruan me jetë inteligjente
Në vitin 1967, astronomët regjistruan impulse radio jashtëzakonisht të rregullta, që përsëriteshin afërsisht çdo 1,3 sekonda. Për shkak të ritmit të saktë, u mendua për pak kohë se burimi mund të lidhej me një inteligjencë të panjohur.
Shpjegimi rezultoi po aq i rëndësishëm për astronominë. Sinjali vinte nga një pulsar, mbetja tepër e dendur e një ylli të shpërthyer. Ai rrotullohet me shpejtësi dhe lëshon rreze radio që kalojnë periodikisht përballë Tokës, njësoj si drita e një fari. Sot njihen mijëra pulsarë dhe ritmi i tyre përdoret për të studiuar gravitetin, materien ndëryjore dhe strukturën e galaktikës.
Sinjali “Wow!” që nuk u dëgjua më
Në vitin 1977, një radioteleskop regjistroi për 72 sekonda një sinjal të fortë dhe shumë të ngushtë në frekuencë. Astronomi që shqyrtoi të dhënat shkroi fjalën “Wow!” në fletën e printuar, duke i dhënë emrin një prej enigmave më të njohura të hapësirës.
Sinjali dukej se vinte nga drejtimi i yjësisë së Shigjetarit, por nuk u kap më, pavarësisht kërkimeve të përsëritura. Janë propozuar shpjegime që përfshijnë hidrogjenin kozmik, ndërhyrjen teknike ose një dukuri astronomike të përkohshme. Pa përsëritje dhe pa regjistrime nga instrumente të tjera, origjina e tij nuk mund të përcaktohet me siguri.
Shpërthimet e shpejta radio
Shpërthimet e shpejta radio, të njohura si FRB, zgjasin zakonisht vetëm disa milisekonda, por çlirojnë sasi të jashtëzakonshme energjie. Shumica vijnë nga galaktika shumë të largëta. Disa ndodhin vetëm një herë, ndërsa burime të tjera përsërisin impulse në intervale të ndryshme.
Një zbulim i rëndësishëm tregoi se një magnetar në Rrugën e Qumështit mund të prodhonte një shpërthim të tillë. Magnetarët janë yje neutronike me fusha magnetike tepër të fuqishme. Megjithatë, ndryshimet mes burimeve sugjerojnë se jo të gjitha FRB-të lindin domosdoshmërisht nga i njëjti proces.
Objektet që pulsojnë shumë ngadalë
Një klasë më e re misteresh përfshin burime radio që përsëriten pas dhjetëra minutash ose edhe më shumë se një ore. Ky ritëm është shumë më i ngadaltë se ai i pulsarëve të zakonshëm dhe është i vështirë të shpjegohet me modelet tradicionale.
Një prej objekteve më të studiuara lëshon impulse afërsisht çdo 21 minuta. Analiza e arkivave tregoi se kishte qenë aktiv prej dekadash. Mund të jetë një yll neutronik që rrotullohet jashtëzakonisht ngadalë, një magnetar i pazakontë ose një xhuxh i bardhë në sistem binar. Deri tani, disa prej këtyre burimeve vazhdojnë të mbeten pa shpjegim përfundimtar.
Kur sinjali vjen nga pajisjet njerëzore
Një kandidat shumë interesant u regjistrua gjatë vëzhgimeve drejt Proxima Centauri, ylli më i afërt me Sistemin Diellor. Frekuenca e ngushtë dhe ndryshimi gradual i saj krijuan fillimisht përshtypjen e një burimi të mundshëm teknologjik.
Analiza e mëvonshme tregoi se sinjali ishte krijuar nga ndërhyrje të pajisjeve tokësore. Rasti dëshmoi sa lehtë satelitët, transmetuesit dhe elektronika mund të imitojnë një burim qiellor. Një sinjal bindës duhet të përsëritet, të konfirmohet nga observatorë të pavarur dhe të lëvizë në përputhje me një objekt astronomik.
Edhe planetet prodhojnë “zëra” radio
Jo çdo sinjal i pazakontë vjen nga thellësitë e universit. Dielli prodhon shpërthime radio gjatë aktivitetit magnetik, ndërsa Jupiteri lëshon emetime të fuqishme të lidhura me fushën e tij magnetike dhe grimcat e ngarkuara.
Disa prej këtyre dukurive mund të duken misterioze kur regjistrohen vetëm nga një pikë. Kur kombinohen të dhëna nga disa teleskopë ose anije hapësinore, bëhet e mundur të përcaktohet drejtimi, lëvizja dhe burimi i tyre.
Çfarë do të quhej provë për jetë inteligjente?
Një mesazh i mundshëm artificial duhet të kishte strukturë që natyra e prodhon me vështirësi, të përsëritej dhe të konfirmohej nga instrumente të ndryshme. Fillimisht do të kontrolloheshin satelitët, sondat, avionët, pajisjet tokësore dhe fenomenet e njohura astronomike.
Deri në vitin 2026, kandidatët më të fortë ose janë shpjeguar si dukuri natyrore dhe ndërhyrje njerëzore, ose kanë mbetur të pakonfirmuar për mungesë të dhënash. Misteri vazhdon, por çdo sinjal i pazakontë i ndihmon astronomët të kuptojnë më mirë universin dhe të dallojnë një burim të largët nga zhurma e krijuar pranë Tokës.