Infarkti i miokardit ndodh kur furnizimi me gjak i një pjese të muskulit të zemrës ndërpritet ose zvogëlohet ndjeshëm, zakonisht nga bllokimi i një arterie koronare. Pa oksigjen, indi fillon të dëmtohet dhe çdo minutë mund të ndikojë në përmasën e pasojave. Shenjat nuk janë gjithmonë dramatike. Disa episode nisin papritur, ndërsa të tjera zhvillohen gradualisht, me shqetësime të lehta që largohen dhe rikthehen.
Presioni ose dhimbja në kraharor
Shenja më e njohur është parehatia në qendër ose në anën e majtë të gjoksit. Ajo mund të ndihet si presion, shtrëngim, rëndesë, djegie ose mbushje e pakëndshme. Zakonisht zgjat më shumë se disa minuta, por mund të qetësohet përkohësisht dhe të shfaqet përsëri.
Jo çdo pacient përjeton një dhimbje therëse. Disa e përshkruajnë sikur një peshë e rëndë u shtyp kraharorin, ndërsa të tjerë mendojnë se kanë urth ose problem me tretjen. Një shqetësim i ri, i pazakontë dhe i shoqëruar me simptoma të tjera duhet marrë seriozisht, edhe kur nuk është shumë i fortë.
Dhimbja mund të përhapet jashtë gjoksit
Parehatia mund të kalojë në njërin ose të dy krahët, shpatulla, shpinë, qafë, nofull, dhëmbë ose pjesën e sipërme të barkut. Shpesh përhapet drejt krahut të majtë, por kjo nuk është rregull. Mund të prekë edhe anën e djathtë ose të shfaqet pa dhimbje të dukshme në kraharor.
Dhimbja në nofull ose shpinë ngatërrohet lehtë me probleme muskulore dhe dentare. Dyshimi rritet kur ajo nis papritur, shfaqet gjatë sforcimit ose shoqërohet me djersë, dobësi, të përziera apo vështirësi në frymëmarrje.
Frymëmarrja e shkurtër dhe djersa e ftohtë
Mungesa e ajrit mund të shfaqet para, gjatë ose pas parehatisë në gjoks. Personi mund ta ketë të vështirë të marrë frymë thellë, të ndihet i lodhur pas një përpjekjeje të vogël ose të ketë nevojë të ulet. Kjo shenjë mund të jetë e vetmja simptomë e dukshme.
Djersitja e papritur, sidomos djersa e ftohtë pa shkak të qartë, është një tjetër sinjal alarmi. Ajo mund të shoqërohet me zbehje, marramendje, dobësi të fortë, rrahje të shpejta ose të çrregullta dhe ndjesinë se personi mund të humbasë ndjenjat.
Të përzierat, urthi dhe lodhja e pazakontë
Infarkti mund të duket si shqetësim i stomakut. Të përzierat, të vjellat, djegia në pjesën e sipërme të barkut dhe ndjesia e fryrjes ndonjëherë interpretohen si pasojë e një vakti. Kur këto ankesa janë të pazakonta, të forta ose shoqërohen me presion në kraharor, djersë dhe dobësi, nuk duhet pritur që të kalojnë vetë.
Lodhja e pashpjegueshme mund të shfaqet disa orë ose ditë më herët. Veprimtari të zakonshme, si ngjitja e shkallëve, ecja ose punët e shtëpisë, mund të bëhen papritur të vështira. Vetëm lodhja nuk dëshmon infarkt, por ndryshimi i menjëhershëm nga gjendja normale kërkon vëmendje.
Simptomat te gratë, të moshuarit dhe diabetikët
Dhimbja e gjoksit mbetet shenja më e zakonshme edhe te gratë. Megjithatë, ato mund të raportojnë më shpesh frymëmarrje të shkurtër, të përziera, dhimbje në shpinë ose nofull dhe rraskapitje të pazakontë. Përqendrimi vetëm te dhimbja e fortë në kraharor mund të vonojë kërkimin e ndihmës.
Te të moshuarit dhe personat me diabet, shenjat mund të jenë më të zbehta ose të mungojnë. Dëmtimi i nervave nga diabeti mund ta ndryshojë perceptimin e dhimbjes. Një infarkt “i heshtur” mund të shfaqet vetëm me dobësi, frymëmarrje të vështirë, marramendje, urth ose rënie të papritur të aftësisë për aktivitet.
Çfarë duhet bërë menjëherë
Kur simptomat ngrenë dyshimin për infarkt, duhet telefonuar urgjenca pa humbur kohë; në Shqipëri, ambulanca kontaktohet në numrin 127. Personi duhet të ndalojë aktivitetin, të ulet ose të shtrihet në një pozicion të rehatshëm dhe të mos drejtojë vetë automjetin drejt spitalit. Ekipi mjekësor mund të nisë vlerësimin dhe trajtimin gjatë transportit.
Nuk duhet pritur që dhimbja të bëhet e padurueshme dhe as të provohen kura shtëpie. Aspirina merret vetëm kur këshillohet nga operatori i urgjencës ose një profesionist shëndetësor, sepse nuk është e përshtatshme për të gjithë.
Nëse personi humbet ndjenjat dhe nuk merr frymë normalisht, situata mund të ketë kaluar në arrest kardiak. Duhet kërkuar menjëherë ndihmë, të nisë masazhi kardiak nga dikush që di ta kryejë dhe të përdoret defibrilatori automatik, kur është i disponueshëm. Njohja e hershme e shenjave dhe reagimi i shpejtë mund të shpëtojnë jetë dhe të kufizojnë dëmtimin e zemrës.