Gjatë shtatzënisë, sistemi imunitar pëson ndryshime që e bëjnë organizmin më të ndjeshëm ndaj disa infeksioneve ushqimore. Një produkt që te një i rritur i shëndetshëm mund të shkaktojë vetëm shqetësime të përkohshme, te gruaja shtatzënë mund të rrezikojë edhe zhvillimin e fetusit. Për këtë arsye, kujdesi nuk duhet të përqendrohet vetëm te kaloritë ose shtimi në peshë, por edhe te mënyra e përgatitjes, ruajtjes dhe përzgjedhjes së ushqimeve.
Mishi i pagatuar ose i pjekur pjesërisht
Mishi i gjallë dhe ai që mbetet rozë në brendësi mund të përmbajnë baktere ose parazitë, përfshirë Salmonella, Campylobacter dhe Toxoplasma. Gjatë kësaj periudhe duhen shmangur bifteku i papjekur mirë, tartari, mishi i grirë i pagatuar plotësisht dhe sallamet e freskëta që nuk kanë arritur temperaturën e sigurt.
Edhe shpendët kërkojnë pjekje të plotë, pa pjesë të gjalla pranë kockës. Mishi i ftohtë i prerë në banak, hot dogët dhe disa produkte të gatshme mund të mbartin Listeria. Zgjedhja më e sigurt është ngrohja e tyre derisa të nxjerrin avull përpara konsumimit.
Qumështi i papasterizuar dhe djathërat e rrezikshëm
Qumështi i pagatuar dhe produktet e prodhuara prej tij mund të përmbajnë Listeria, E. coli ose mikrobe të tjera. Etiketa duhet të tregojë qartë se qumështi është i pasterizuar. Kujdes i veçantë nevojitet me djathërat e butë, me myk ose vena blu, sidomos kur nuk dihet origjina e qumështit.
Djathërat e tillë mund të konsumohen kur gatuhen derisa të jenë shumë të nxehtë. Variantet e forta dhe produktet e pasterizuara zakonisht janë alternativa më të sigurta, për sa kohë ruhen në temperaturën e duhur dhe respektohet afati i përdorimit.
Vezët e gjalla dhe përgatitjet me to
Vezët e pagatuara ose gjysmë të pjekura mund të jenë burim i Salmonelës. Rreziku nuk lidhet vetëm me vezën në pjatë, por edhe me majonezën e bërë në shtëpi, kremin e ëmbëlsirave, tiramisunë, brumin e papjekur dhe salcat që përmbajnë vezë të gjalla.
Zgjedhja më e kujdesshme është përdorimi i vezëve të pasterizuara ose gatimi derisa e bardha dhe e verdha të mpiksen. Produktet industriale duhen kontrolluar në etiketë, pasi shumë prej tyre përdorin përbërës të trajtuar termikisht.
Peshku i gjallë dhe llojet me shumë merkur
Sushi me peshk të gjallë, molusqet e papërpunuara dhe prodhimet e detit të pagatuara mund të përmbajnë parazitë, baktere ose viruse. Peshku duhet të jetë i gatuar mirë, ndërsa produktet e tymosura në të ftohtë kërkojnë kujdes për shkak të rrezikut nga Listeria.
Nuk rekomandohet shmangia e të gjithë peshqve. Llojet me pak merkur sjellin proteina dhe acide yndyrore të dobishme. Duhet të evitohen peshqit e mëdhenj grabitqarë, si peshkaqeni, peshku shpatë, marlini dhe skumbri mbretëror. Për tonin, sasia varet nga lloji, ndaj porcionet duhen kontrolluar.
Mëlçia, pateja dhe vitamina A
Mëlçia dhe produktet e përgatitura prej saj përmbajnë shumë vitaminë A në formën retinol. Marrja e tepërt e kësaj forme gjatë shtatzënisë mund të dëmtojë fetusin. Për këtë arsye duhen shmangur mëlçia, sallamet me mëlçi dhe suplementet që përmbajnë retinol, përveç rasteve kur janë përshkruar nga mjeku.
Pateja, përfshirë disa variante me perime, mund të paraqesë edhe rrezik nga Listeria për shkak të ruajtjes në frigorifer dhe konsumimit pa ngrohje.
Frutat, perimet dhe filizat e palarë
Prodhimet e freskëta janë pjesë e rëndësishme e dietës, por duhet të lahen mirë nën ujë të rrjedhshëm. Toka e mbetur në sipërfaqe mund të mbartë parazitë, ndërsa ndotja gjatë përpunimit mund të sjellë baktere. Sallatat e parapërgatitura kërkojnë respektim të rreptë të afatit dhe temperaturës së ruajtjes.
Filizat e gjallë, si ata të jonxhës ose fasules, janë më të vështirë për t’u pastruar plotësisht. Më e sigurta është të konsumohen vetëm pasi të jenë gatuar mirë.
Alkooli dhe kufizimi i kafeinës
Gjatë shtatzënisë nuk është përcaktuar një sasi e sigurt alkooli, ndaj rekomandohet shmangia e plotë. Kjo vlen për verën, birrën, pijet e forta dhe koktejet. Edhe produktet e paraqitura si “pa alkool” duhen kontrolluar, sepse disa mund të përmbajnë sasi të vogla.
Kafeina nuk ndalohet domosdoshmërisht, por marrja ditore zakonisht kufizohet nën 200 miligramë. Duhet llogaritur jo vetëm kafeja, por edhe çaji, çokollata, pijet energjike dhe disa pije të gazuara. Për shkak të përqendrimit të lartë të kafeinës dhe përbërësve shtesë, energjiket është më mirë të shmangen.
Siguria ushqimore gjatë shtatzënisë mbështetet te katër hapa: larja, ndarja e produkteve të gjalla nga ato të gatshme, gatimi i plotë dhe ftohja e shpejtë. Në rast temperature, të vjellash të forta, diarresë së zgjatur ose shqetësimi pas një ushqimi të dyshimtë, duhet kërkuar këshillë mjekësore.