Deti ka ruajtur për shekuj histori pa përgjigje të plotë. Disa anije u zhdukën bashkë me ekuipazhin, të tjera u gjetën të braktisura, me pajisjet ende në bord. Në mungesë të dëshmitarëve, boshllëkun e kanë mbushur teori për stuhi, defekte, krime dhe fenomene të mbinatyrshme. Hetimet moderne tregojnë se pas shumë rasteve mund të fshihen kombinime fatale të motit, gabimeve njerëzore dhe problemeve strukturore.
Mary Celeste, anija që vazhdonte të lundronte pa njerëz
Në nëntor 1872, Mary Celeste u nis nga Nju Jorku drejt Xhenovës me një ngarkesë alkooli industrial. Në bord ndodheshin kapiteni Benjamin Briggs, bashkëshortja, vajza e tyre dhe shtatë anëtarë të ekuipazhit.
Më 5 dhjetor, anija u gjet në Atlantik pa asnjë njeri. Ajo ishte ende e lundrueshme, sendet personale nuk ishin grabitur, ndërsa varka e shpëtimit mungonte. Disa pajisje navigimi qenë zhdukur dhe në hambar kishte ujë, por jo aq sa mjeti të fundosej. Teoria më e arsyeshme është se kapiteni, i trembur nga avujt e alkoolit ose nga një matje e gabuar, urdhëroi braktisjen e përkohshme. Fati i dhjetë personave mbetet i panjohur.
SS Waratah, avullorja që nuk la asnjë gjurmë
Në korrik 1909, SS Waratah po lundronte nga Durban drejt Kejptaunit gjatë udhëtimit të saj të dytë. Në bord kishte 211 pasagjerë dhe pjesëtarë të ekuipazhit. Anija u pa për herë të fundit pranë bregut të Afrikës së Jugut, në det të trazuar.
Kërkimet nuk zbuluan trupa, varka shpëtimi ose mbetje të identifikueshme. Disa pasagjerë kishin shprehur shqetësime për qëndrueshmërinë e saj, megjithëse hetimet nuk arritën në një përfundim. Një valë e madhe, përmbysja e shpejtë ose zhvendosja e ngarkesës mbeten skenarët kryesorë. Deri në vitin 2026, vendndodhja nuk është konfirmuar.
USS Cyclops, humbja më e madhe e pazgjidhur e flotës amerikane
Në mars 1918, USS Cyclops u largua nga Barbadosi drejt Baltimorës me 306 persona dhe një ngarkesë të rëndë minerali mangani. Ajo nuk dha sinjal rreziku dhe nuk arriti në destinacion.
Asnjë fragment i konfirmuar nuk është gjetur. U përmendën sulmi nga nëndetëset, rebelimi dhe legjenda e Trekëndëshit të Bermudës, por dokumentet e luftës nuk tregojnë sulm armik në zonë. Dyshimet më të forta lidhen me mbingarkesën, motin dhe dobësitë strukturore, të cilat mund të kenë shkaktuar fundosje aq të shpejtë sa radioja të mos përdorej.
Carroll A. Deering, anija fantazmë e Karolinës së Veriut
Në janar 1921, anija me pesë direkë Carroll A. Deering u gjet e ngecur pranë Kepit Hatteras. Velat ishin ende të ngritura dhe disa sende mbeteshin në bord, por ekuipazhi, varkat e shpëtimit dhe pajisjet e navigimit kishin humbur.
Hetuesit shqyrtuan piraterinë, kontrabandën, rebelimin dhe ndërhyrjen e huaj. Asnjëra nuk u provua. Sjellja e pazakontë e ekuipazhit, e vërejtur pak para aksidentit, ka nxitur idenë e një konflikti në bord. Anija u shkatërrua më vonë, ndërsa njerëzit e saj nuk u gjetën.
MV Joyita, misteri i Paqësorit
MV Joyita u nis nga Apia në tetor 1955 drejt Tokelaut me 25 persona. Kur nuk mbërriti, u kontrollua një sipërfaqe e madhe detare pa rezultat. Pesë javë më vonë, mjeti u gjet qindra kilometra larg itinerarit, i anuar dhe pjesërisht i mbushur me ujë.
Mungonin njerëzit, varkat e shpëtimit dhe një pjesë e ngarkesës. Radioja kishte probleme dhe tubacionet ishin në gjendje të dobët, por konstrukti e bënte fundosjen shumë të vështirë. Hetimi nuk shpjegoi pse të gjithë e braktisën. Mundësia më e fortë është se një avari krijoi bindjen se mjeti po fundosej, duke shkaktuar një evakuim fatal.
USS Conestoga, misteri që u zgjidh pas 95 vjetësh
Në vitin 1921, rimorkiatori USS Conestoga u zhduk me 56 persona pak pasi u nis nga Kalifornia. Kërkimet u përqendruan larg pikës së tragjedisë dhe për dekada mendohej se anija kishte arritur shumë më në jug.
Një rrënojë pranë ishujve Farallon u identifikua përfundimisht në vitin 2015. Pozicioni dhe dëmtimet treguan se Conestoga ishte përballur me det të rëndë dhe ishte fundosur vetëm pak kilometra nga siguria. Zbulimi dëshmoi se jo çdo mister kërkon shpjegime të jashtëzakonshme. Ndonjëherë përgjigjja ndodhet pranë nisjes, por kërkohet në drejtimin e gabuar.
Zhdukjet e anijeve mbeten tërheqëse sepse deti mund të fshijë prova brenda pak orësh. Teknologjia nënujore po zgjidh disa enigma, por Mary Celeste, Waratah, Cyclops, Deering dhe Joyita vazhdojnë të kujtojnë se një udhëtim i zakonshëm mund të kthehet në mister pa dëshmitarë.