Kadri Roshi ishte një nga figurat më të rëndësishme të teatrit dhe kinematografisë shqiptare, i lindur më 4 janar 1924 në Ballsh, Mallakastër. Me një karrierë që u shtri për më shumë se gjysmë shekulli, ai krijoi dhjetëra personazhe në skenë dhe në ekran, duke u dalluar për zërin karakteristik, ritmin e të folurit dhe aftësinë për t’u dhënë peshë edhe roleve me pak minuta prani.
Fillimet dhe formimi si aktor
Rruga e tij artistike nisi në mesin e viteve 1940. Në moshën 21-vjeçare u afrua me Teatrin Popullor në Tiranë, institucioni që më vonë do të bëhej Teatri Kombëtar. Fillimisht punoi pranë trupës dhe shumë shpejt nisi të merrte role në shfaqje, në një kohë kur teatri profesionist shqiptar ishte ende në fazat e para të zhvillimit.
Në fund të viteve 1940 iu dha mundësia të studionte jashtë vendit. Fillimisht shkoi në Zagreb, por për shkak të ndryshimeve politike të kohës studimet i vazhdoi në Pragë. Atje u formua profesionalisht për aktrim dhe u diplomua në vitin 1951. Pas kthimit në Shqipëri, u përfshi sërish në jetën teatrore të Tiranës dhe nisi periudhën që do ta kthente në një nga aktorët qendrorë të skenës shqiptare.
Teatri mbeti baza e formimit të tij. Ai interpretoi në drama shqiptare dhe të huaja, duke kaluar nga personazhet dramatike te rolet satirike dhe karakteret me ngarkesë psikologjike. Një nga figurat më të njohura të repertorit të tij ishte Ezopi në “Dhelpra dhe rrushi”, rol që u lidh fort me figurën e aktorit në historinë e teatrit shqiptar.
Kalimi në kinematografi
Kinemaja i dha një dimension tjetër karrierës së Kadri Roshit. Ai u shfaq në filma që nga vitet e para të zhvillimit të prodhimit artistik shqiptar dhe me kalimin e dekadave u bë një prani e vazhdueshme në Kinostudio “Shqipëria e Re”.
Ndër interpretimet e tij të njohura është kujdestari në “Lulëkuqet mbi mure”, filmi i vitit 1976 që trajton jetën e fëmijëve në një jetimore gjatë pushtimit. Një vit më pas luajti plakun Mere në “Njeriu me top”, ndërsa në “Liri a vdekje” interpretoi mësues Hysenin. Për këtë të fundit u nderua me medalion në Festivalin e Filmit Artistik Shqiptar.
Në filmografinë e tij gjenden gjithashtu “Fijet që priten”, “Tokë e përgjakur”, “Përballimi”, “Këshilltarët”, “Gjeneral Gramafoni”, “Apasionata”, “Rrethimi i vogël”, “Pesha e kohës” dhe “Vdekja e burrit”. Në vitet 1990 vazhdoi të ishte aktiv në produksione të reja, përfshirë “Kolonel Bunker” dhe “Mirupafshim”.
Ajo që e veçonte në ekran ishte mënyra se si ndërtonte karakterin përmes detajeve të vogla. Shpesh nuk kishte nevojë për gjeste të mëdha. Një pauzë, një ndryshim në tonin e zërit apo një vështrim i kontrolluar mjaftonin për të përcaktuar gjendjen e personazhit. Për këtë arsye, shumë prej roleve të tij mbetën të dallueshme edhe kur filmi kishte një kast të gjerë aktorësh.
Mbi 180 role në skenë dhe ekran
Gjatë aktivitetit të tij artistik, aktori interpretoi më shumë se 180 role në teatër dhe kinematografi. Repertori i gjerë e vendosi mes artistëve që ndikuan në krijimin dhe konsolidimin e traditës profesionale të aktrimit shqiptar pas Luftës së Dytë Botërore.
Ai nuk u kufizua vetëm te interpretimi. Në periudha të ndryshme u angazhua edhe me regjinë teatrore, duke sjellë në skenë vepra dhe duke punuar me trupat profesioniste. Përvoja e gjatë i dha një pozicion të veçantë mes brezave të aktorëve që u formuan më vonë në teatrin shqiptar.
Karriera e tij u shoqërua me disa nga vlerësimet më të rëndësishme shtetërore dhe artistike të kohës. Në vitin 1963 mori titullin “Artist i Merituar”, ndërsa në vitin 1969 u shpall “Artist i Popullit”. Në Festivalin e Filmit Artistik të vitit 1995 mori një vlerësim për karrierën, ndërsa në vitin 1997 u nderua me një tjetër çmim të rëndësishëm. Në vitin 1999 iu dha urdhri “Nderi i Kombit”.
Vitet e fundit dhe trashëgimia artistike
Aktiviteti i tij vazhdoi deri në fillim të viteve 2000. Edhe në moshë të avancuar mbeti një figurë e lidhur ngushtë me skenën, filmin dhe jetën kulturore shqiptare. Personazhet e krijuara gjatë dekadave vazhduan të transmetoheshin në televizion dhe të njiheshin nga breza që nuk e kishin ndjekur gjatë periudhës së tij më aktive.
Kadri Roshi u nda nga jeta më 6 shkurt 2007 në Tiranë, në moshën 83-vjeçare. Në përkujtimet e zhvilluara ndër vite ai vazhdon të renditet mes figurave themelore të teatrit dhe filmit shqiptar. Veçanërisht rolet e realizuara gjatë viteve 1970 dhe 1980 mbeten pjesë e rëndësishme e arkivit të kinematografisë shqiptare dhe e historisë së interpretimit aktorial në vend.