Erion Veliaj lindi më 17 dhjetor 1979 në Tiranë dhe është një politikan shqiptar, veprimtaria e të cilit është lidhur fillimisht me aktivizmin qytetar, më pas me Partinë Socialiste, qeverinë dhe drejtimin e kryeqytetit. Pas studimeve jashtë vendit, ai u kthye në Shqipëri në fillim të viteve 2000 dhe u bë një nga figurat më të dukshme të brezit të ri në jetën publike. Karriera e tij ka përfshirë drejtimin e një lëvizjeje qytetare, mandatin e deputetit, postin e ministrit dhe tri fitore në zgjedhjet për Bashkinë e Tiranës.
Shkollimi dhe përvoja jashtë vendit
Mësimet e mesme i përfundoi në gjimnazin “Sami Frashëri” në Tiranë. Më pas studioi shkenca politike në Grand Valley State University, në Michigan. Formimin akademik e vazhdoi në Mbretërinë e Bashkuar, duke përfunduar studimet master për integrimin europian në Universitetin e Sussex-it.
Përpara kthimit në Shqipëri punoi në projekte ndërkombëtare në Amerikën e Veriut e të Jugut, Afrikën Lindore dhe Kosovë. Kjo periudhë ndikoi në profilin e tij të mëvonshëm publik, të mbështetur te komunikimi i drejtpërdrejtë, fushatat qytetare dhe metodat moderne të organizimit.
Lëvizja MJAFT dhe hyrja në politikë
Në vitin 2003 ishte ndër themeluesit e lëvizjes MJAFT, e cila u bë e njohur për protestat paqësore dhe fushatat mbi arsimin, korrupsionin, energjinë, pjesëmarrjen qytetare dhe përgjegjshmërinë e institucioneve. Aktivitetet e saj përdorën forma të reja komunikimi dhe tërhoqën veçanërisht të rinjtë.
Ai e drejtoi organizatën deri në vitin 2007. Më pas punoi pranë Iniciativës Europiane për Stabilitet, ndërsa në zgjedhjet parlamentare të vitit 2009 kandidoi përmes forcës politike G99, pa siguruar mandat. Në vitin 2011 iu bashkua drejtimit të Partisë Socialiste si sekretar për rininë dhe emigracionin.
Në zgjedhjet e qershorit 2013 u zgjodh deputet në qarkun e Gjirokastrës. Pak muaj më vonë mori detyrën e ministrit të Mirëqenies Sociale dhe Rinisë. Gjatë këtij mandati, i cili zgjati deri në pranverën e vitit 2015, ministria u përqendrua te pensionet, ndihma ekonomike, arsimi profesional, punësimi dhe shërbimet sociale. Reformat u shoqëruan edhe me debate për mënyrën e zbatimit.
Tri mandatet në drejtimin e Tiranës
Erion Veliaj fitoi për herë të parë zgjedhjet për kryetar të Bashkisë së Tiranës në qershor 2015. Ai u rizgjodh në vitin 2019 dhe siguroi mandatin e tretë në zgjedhjet vendore të majit 2023. Drejtimi i tij u mbështet te ndërhyrjet në hapësirat publike, shtimi i këndeve të lojërave, korsitë e biçikletave, rikonstruksioni i shkollave dhe kopshteve, si edhe projektet urbane.
Ndër punët më të njohura ishte rindërtimi i Sheshit “Skënderbej”, i kthyer në hapësirë kryesisht këmbësore dhe i vlerësuar në vitin 2018 me një çmim europian për hapësirën publike. Ndryshime të tjera përfshinë Pazarin e Ri, parkun e liqenit, zgjerimin e zonave pedonale dhe programin e Pyllit Orbital, të parashikuar si brez i gjelbër rreth kryeqytetit.
Gjatë mandateve të tij, Tirana u përball njëkohësisht me rritje të shpejtë të ndërtimeve, dendësi më të lartë, trafik dhe presion mbi infrastrukturën. Mbështetësit kanë vlerësuar transformimin e hapësirave publike dhe ritmin e investimeve. Kritikët kanë kundërshtuar disa leje ndërtimi, prishjet e objekteve, menaxhimin e mbetjeve dhe konsultimin me qytetarët. Shembja e godinës së Teatrit Kombëtar në maj 2020 u kthye në një nga përplasjet më të forta të kësaj periudhe.
Aktiviteti politik dhe profili publik
Gjatë viteve në bashki, ai ruajti një profil të lartë në Partinë Socialiste dhe në komunikimin publik. Fushatat në terren, përdorimi intensiv i rrjeteve sociale dhe paraqitjet në aktivitete qytetare u bënë pjesë e stilit të tij politik. Tirana mori titullin Kryeqyteti Europian i Rinisë për vitin 2022 dhe Qyteti Europian i Sportit për vitin 2023, duke organizuar aktivitete ndërkombëtare.
Mandatet u shoqëruan edhe me akuza nga opozita për klientelizëm, mungesë transparence dhe lidhje të pushtetit vendor me interesa ndërtimi. Ai i ka kundërshtuar këto pretendime, duke i cilësuar sulme politike dhe duke mbrojtur bilancin e administratës së tij.
Arrestimi dhe procesi gjyqësor
Më 10 shkurt 2025, Erion Veliaj u arrestua me urdhër të strukturave të posaçme të drejtësisë. Në shtator të atij viti, hetimet u mbyllën dhe çështja u dërgua për gjykim. Ndaj tij u ngritën akuza për korrupsion pasiv në disa raste, pastrim parash, fshehje ose deklarim të rremë të pasurisë, shpërdorim detyre dhe vepra të tjera. Ai ka mohuar shkeljet dhe ka kundërshtuar akuzat, si edhe vazhdimin e paraburgimit.
Në vjeshtën e vitit 2025 u ndërmor një procedurë për shkarkimin e tij nga drejtimi i bashkisë për shkak të mungesës së zgjatur në detyrë dhe u shpallën zgjedhje të parakohshme. Gjykata Kushtetuese e rrëzoi procedurën, duke lënë në fuqi mandatin e marrë nga zgjedhësit. Ushtrimi praktik i funksionit, megjithatë, mbeti i kufizuar nga masa e arrestit.
Gjatë vitit 2026, procesi penal vijoi në Gjykatën e Posaçme. Kërkesat për zëvendësimin e paraburgimit me një masë më të lehtë kaluan në disa nivele gjykimi, ndërsa çështja u shoqërua me debate për kohëzgjatjen e ndalimit, të drejtat procedurale dhe funksionimin e bashkisë. Deri në përfundimin e gjykimit dhe marrjen e një vendimi të formës së prerë, akuzat mbeten pretendime të prokurorisë dhe zbatohet parimi i prezumimit të pafajësisë.